donderdag 2 januari 2020

Waarom schimmels en paddenstoelen mij intrigreren............... donderdag 2 januari 2020.

Sinds ik vorig jaar en het jaar daarvoor met slijmzwammen ben bezig geweest, interesseer ik mij veel meer voor de natuur die wij zo vaak voorbij lopen en dat zijn vooral schimmels. Paddenstoelen kennen we allemaal en vinden we mooi, omdat ze kleuren hebben en ze vaak meer zichtbaar zijn dan schimmels en slijmzwammen.

Ik verwonder mij steeds meer over de natuur.
Hoe zij dingen aanpakt en hoe divers het hele systeem is opgebouwd. Al snap ik soms de kleuren en vormen niet die de natuur gebruikt.
De diversiteit wel, dat is erg belangrijk al bufferfunctie. Als een soort het aan poos niet goed doet, dan kan de natuur niet gelijk iets anders neerzetten.
Maar zo slim als de natuur is, heeft zij dat al lang eerder gedaan.
En je ziet bij de omvangrijke diversiteit dat er ook specialisten ontstaan die goed één bepaald product kan afbreken.
Zodoende blijft er een evenwicht en die niet leunt op maar 1 exemplaar, maar juist meerdere soorten die een bepaalde taak kunnen doen.

Schimmels en paddenstoelen zijn de opruimers van het bos, of andersoortige omgevingen, zoals zandverstuivingen. Vaak heeft elk biotoop zijn eigen soorten. En sommige soorten, zoals de paardenbloem, en mos zijn zeer succesvol geweest in zich aanpassen aan veranderende omstandigheden.
Zodoende komen ze over de hele wereld voor !

Op kleinere schaal zie ik dit in het bos vlakbij....het Purmerbos.
Er zijn verschillende percelen met elk vaak weer zijn eigen soort bomen. En op sommige percelen is bijna niets te vinden en een ander perceel stik het weer van de zwammen en paddenstoelen.
En ook in de jaren zie je verschillen optreden. Zo heb ik de "Kluifzwam " nog nooit gezien in het Purmerbos en in herfst 2019 zie ik ze ineens op veel percelen van het Purmerbos opkomen, terwijl de meeste andere soorten die ik zag er niet waren in dat jaar.
Zo is het ook met slijmzwammen... in 2017 en vooral 2018 kwam je vele soorten tegen. En eind 2019 begin 2020 is het maar karig gesteld met de slijmzwammen.
Nu zul je zeggen.... dode bomen kunnen niet lopen, dus de omstandigheden zijn niet zoveel veranderd... de dode bomen en takken zijn niet binnen 1 jaar weg.
Sommige dode bomen ken ik nu al 6 jaar.

In deze fotoserie is vaak gebruik gemaakt van de techniek "focus-stacking ".
Dat is een programma op je fototoestel waarbij meerdere foto's genomen worden en het scherpstelpunt elke keer een stukje verlegd wordt. Thuis kun je de serie foto's van de paddenstoel met een programma kan samenvoegen en krijg je daarna een foto die vaak van begin tot het einde scherp is.
Nadeel is.. kan alleen op statief. Maar voordeel is, je kan veel meer zien van de paddenstoel of zwam.
Het is alleen een bewerkelijke methode wel.

Waarom ik nu minder slijmzwammen zie, kan ik niet zo goed begrijpen.
Zij de omstandigheden anders ?( de atmosfeer ? ).
Wat ik wel weet is dat we twee erg droge zomers achter de rug hebben, en misschien heeft dat een effect op de voortplanting?
Waarom komen nu ineens Kluifzwammen meer voor ( en dat is niet alleen in het stukje Purmerbos, maar ook in het midden van het land ).
Zou het een natuurlijke cyclus zijn ? Ik heb geen idee.



Het is eind december 2019 en ik zie weinig echte paddenstoelen meer, ondanks dat het de afgelopen maanden flink geregend heeft. De regen begon na een langs droge periode en het leek wel in de weken erna de paddenstoelen allemaal tegelijk op kwamen overal in Nederland.
En een 3 weken daarna zag je het al minder worden. Dus ik denk dat de meeste paddenstoelen al "gebloeid "hebben om hun sporen te verspreiden.
Misschien is dat de reden dat ik ze nu bijna niet zie.
Je ziet overal wel Zwavelkopjes, maar na 3 keer een zwavelkopje gefotografeerd te hebben is het nieuwe er wel van af.
Dus ik dacht, oke !, dan gaan we over op de slijmzwammen. Maar ook die zijn er bijna niet. Sommige algemene soorten zoals het "Netwatje " zie je wel, maar ook niet in grote getallen.




Wat ik wel veel zie zijn witte schimmelplakken, zowel zichtbaar op takken die op de grond liggen als onder boomstammen die je even moet omdraaien.


Dit is zo een "witte/ bruinige schimmel ".
Als je de foto vergroot zie je duidelijk een "doolhof-achtige structuur"



Het zal wel een bepaald voordeel hebben zo een structuur te hebben.
Maar je ziet soms structuren die zo mooi zijn, dat de natuur zelf al de " reliëf kunst "uitgevonden had, al voordat de kunstenaars dat deden.







Soms vind ik de natuur echte kunststukken maken, zoals deze korstzwam.
Denk dat de meeste mensen er zich niet voor interesseren en al helemaal al niet zien. Maar deze korstzwam vind ik echt kunst. En je hoeft er niet eens voor in de rij te staan ( alleen moet je wel door je knieën vaak wil je dit zien ).







Als je op zoek bent naar slijmzwammen, vaak moet je dan oude afgezaagde of omgevallen boomstammen omdraaien. En hierbij kom je soms dieren tegen die zich beschermen tegen de vorst die er soms is in december.
Geen idee van welk dier dit een larf is... maar hij lijkt wel een beetje doorschijnend.






Wat ik wel altijd doe, als ik een boomstam omdraai, is weer de boomstam terug draaien als ik er klaar mee ben. Gewoon netjes terugleggen zoals je het gevonden heb en respect hebben voor de natuur. Want niets voor niets groeien slijmzwammen vaak aan de onderkant van de boomstam, ze kunnen zich beschermen tegen de vorst ( net als dieren die onder de stam zitten ) en het is er vochtiger, waardoor ze beter gedijen.




In zo een simpel blad zitten stoffen die planten en dieren niet echt kunnen verteren ( verteren is niets anders dan stoffen omzetten die daarna opgenomen kunnen worden als voeding vaak ). 
Zoals in een blad zit cellulose, een stof die veel organismen moeilijk kunnen verteren. Schimmels kunnen dat wel en geven zodoende weer voedsel door aan de bodem die planten weer kunnen gebruiken. Het is zo dat de meeste schimmels een samenwerkingsverband hebben met bomen om hun heen. De schimmel krijgt via een netwerk-verbinding met de wortels van een boom weer glucose die zijn nodig hebben en niet zelf kunnen maken. En de stoffen die vrijkomen door de vertering wat paddenstoelen doen kan een boom weer gebruiken om te groeien.
Er schijnt zelfs dat er communicatie is met andere bomen via de schimmeldraden die vaak honderden meter langs kunnen zijn.









Als je de foto vergoot om er op te klikken, dan zie je dat hier weer een andere structuur is, het lijken net allemaal tandjes die je ziet. Dus dit zal wel tot de soort "tandzwammen" behoren. Dat bruine spul wat er overheen zit behoort denk ik niet tot de zwam zelf. Ik denk dat dit de Witte tandzwam is.








Sommige schimmels zijn aardig invasief en dan zie je een hele tak die door de schimmel overgenomen is.






Naamgeving ( of determineren zoals biologen dit deftig noemen ) is best heel lastig. Soms zit je echt een uur te zoeken welke paddenstoel of zwam het is, maar nog vaker zonder succes !
Een voorbeeld waar ik vaak kijk is deze site:






Dit zijn een soort blauwgrijze elfenbankjes zo lijkt het. Ze groeien wel als een elfenbankje... vaak aan weerszijden van een tak.
Elfenbankjes kunnen vele kleuren hebben, maar de meeste behoren tot het "gewone Elfenbankje " ( geen kapsones  :)  )









Dichterbij







En als je naar de onderkant kijkt, zie je dat het een buisjeszwam is, wat vaak bij elfenbankjes te zien is.









Als je zo aan het struinen bent, zie je van alles. Zoals deze grote eikel-gallen van de Eikengalwesp. Einde van het jaar verpoppen ze zich en in het vroege voorjaar komen ze uit hun pop en vreten zich een weg naar buiten.









Dit stukje tak kwam ik tegen op de grond toen het aardig gevroren had.
Aan de kleur en structuur zie je dat de tak bedolven is door een korstzwam denk ik. Een levend organisme en bij de spijsvertering van dood materiaal van de tak, komt toch wat warmte vrij. In het Oosten van het land zie je dan vaak het fenomeen "ijsbaard " of "ijs-haar ".  Maar in het westen heb ik dit nooit gezien. Dit lijkt er een beetje op, als je de foto vergroot zie je rare ijs-vormpjes. Op sommige stukjes zie je ijs-kammetjes ontstaan. Puur en alleen omdat er warmte vanaf komt door de vertering ! En dit in de buitenlucht snel bevriest.










Soms zie je "eitjes ". Tenminste, dat dacht ik vaak als ik dit zag aan de onderkant van een stam. Nu weet ik wel beter, het zijn slijmzwammetjes die nog erg jong zijn en nog gaan uitgroeien. IK denk dat dit langstelige kroeskopjes worden. Je ziet ook dat sommigen niet mooi rond zijn, wat bij eitjes van één of andere dier wel geweest zou zijn.


















Elfenbankjes zijn taaie rakkers. Deze zijn flink bevroren, maar nadat ze ontdooit zijn leven ze gewoon verder.








Veel paddenstoelen bestaan immers voor meer dan 90 procent uit water en eenmaal bevroren geweest blijft er na het ontdooien alleen maar een hoopje viezigheid over.
En deze paddenstoelen zijn ook helemaal bevroren, maar redden het niet denk ik na het ontdooien. Na dat ontdooien zullen ze al snel in elkaar zakken als "snot "








Deze bruine suikerzwam is normaal geleiachtig. Het is net een drilpudding op een tak. NU zijn ze keihard en in zijn geheel bevroren. Ook deze worden denk ik snot als ze weer ontdooien.








Aan de onderkant van een boomstam zitten deze Slijmzwammen. Voor zie je kaalkopjes en meer naar achteren zie je Net-watjes. Deze gokken er op dat de boom met de onderkant in de aarde of een laag balderen het niet gaat bevriezen daar.











Welke ik nog niet gezien had in het Purmerbos, was de gewone "Korst Vuurzwam"
Deze foto zie je wel goed de buisjes structuur, maar niet de echte bruine kleur. Dat kwam denk ik door de slechte licht-omstandigheden.










Hier zie je zijn kleur wel goed en zie je ook dat het een buisjeszwam is aan de gaatjes.


















Ook van deze korstzwam kan ik de naam maar niet vinden.
Als je de foto vergoot door er op te klikken zie je wel een soort doolhof-structuur die ze zwam heeft. Ik blijf ze mooi vinden. Vaak is het ook zo, dat als je net de foto genomen hebt, nog niet ziet hoe mooi en gedetailleerd ze zijn.










Dit is een bevroren Paarse Eikenschorszwam.









Hoewel de korstzwammen geen pootjes hebben, ik vind ze in 90% van de gevallen niet meer terug als ik de volgende dag nog een foto zou willen nemen. En dat is best lastig, want soms zou je een ander dit graag willen laten zien.
Of ik heb de foto met een te klein diafragma op de foto gezet, waardoor ik het nog een keer wil overdoen.  Dus zo makkelijk is het niet !
Deze is ook zo mooi ! Allemaal puntjes heeft de zwam ( goed te zien als je hem vergoot ).










Dit is ook weer zo een hele kleine paddenstoel van een grote familie Mycena's. Zo klein en teer zijn deze. vaak zie je ze zomaar uit het bladerdek opkomen, soms ook uit de mos die op de schors van boomstammen zit.












Dit zijn gewone Wimperzwammetjes. Ook een soort die ik de afgelopen jaren niet gezien heb en nu ineens wel. Ook op andere percelen bos. Alsof ze 1 x per 3 jaar tevoorschijn komen. Apart hoor.










Dit is ook een schimmel, maar dan met een sterke vezelachtige structuur.
Je ziet ze soms, maar niet echt veel. Dit is ws een Geveerde Raspzwam.












Dit is de Rode Kelkzwam, welke redelijk zeldzaam is. Deze komen eigenlijk pas op als het voorjaar is. Maar zie, door de opwarming van de aarde komt hij al eind december tevoorschijn.












Al jaren zie ik deze zwam in grote getale aanwezig aan de onderkant van boomstammen in het Purmerbos en nu vind ik ze bij toeval. Ze zij er bijna niet meer. De naam heb ik nooit kunnen vinden. Ze hebben een soort raatstructuur.











Hier een veld met "Kaalkopjes" ( een slijmzwammen soort ) en daaronder een "Porieaderzwam "











Gelukkig zijn mijn lievelings-zwammetjes ook te vinden.
De Oorzwammetjes. Maar... ook veel minder dan de jaren ervoor.
Ik vind ze zo een mooie vorm hebben ( aan de onderkant want de bovenkant is saai egaal wit ).









Ook is dit één van mijn favoriete zwammen. Nu ik beter kijk is het geen Oranje aderzwam, maar een Porieaderzwam ! Hij is gewoon niet echt oranje genoeg om Oranje aderzwam te heten. Ze kunnen grote plakkaten vormen en met veel uitstulpingen etc.









Hier dus weer de "Porieaderzwam" ! Veel structuur zit er in.












Wederom de Porieaderzwam, en met veel "tentakels "  :)











En als laatste een tak met wel 2 soorten zwammen zo lijkt het.
Zo mooi en gedetailleerd, met meer vormige structuren er in.
IK vind dat mooi, maar geloof dat ik tot een minderheid behoor :)

2 opmerkingen: